‘सारथी’चे दिवस …माझ्या नजरेतून

Sarathi
Sarathi Helpline

माझा फोन खणाणला. पलीकडून मित्र फोनवर उत्साहाच्या भरात “अरे अमोल झकास! मी माझ्या घरासमोरील रोडची तक्रार ‘सारथी’वर दिली आणि केवळ ३ दिवसात पिंपरी-चिंचवड पालिकेने तक्रारीवर समाधानकारक कारवाई केली!”. अनेकांना परिचित असलेले ‘सारथी’ नाव लवकरच पिंपरी चिंचवडच्या घराघरात पोहोचणार आहे. काय आहे ‘सारथी’? जाणून घ्यायचय… चला तर मग पालिका-नागरिक सहभागातून जन्माला आलेला ह्या अनोख्या प्रकल्पाची जडणघडण कशी झाली याचा आढावा माझ्या नजरेतून घेऊयात…

‘सारथी’मुळे आयुक्तांच्या कोअर टीममध्ये काम करण्याची संधी मिळाली हे आमचे भाग्य. सुरवातीस नागरिक म्हणून आम्ही ह्या कोअर टीम मध्ये कसे सहभागी झालो ते पाहू. पिंपरी चिंचवडचे आयुक्त म्हणून कारभार स्वीकारल्यावर थोड्याच दिवसात डॉ. श्रीकर परदेशी यांनी त्यांच्या चांगल्या कामातून नागरिकांप्रती मैत्रीपूर्ण व्यवहार (pro citizen) अशी प्रतिमा तयार केली. यामुळे प्रोत्साहन मिळून अनेक दिवसांपासून माझ्या मनातील पालिकेसाठीच्या कल्पना मांडण्याचे ठरवले त्यानुसार फेब्रुवारी २०१३ मध्ये आयुक्तांची भेट घेऊन काही सूचना मांडल्या. माझ्या सूचनांची आयुक्तांकडून लागलीच दखल घेण्यात आली. ‘नगरसेवकांसाठी ईमेल’ ही त्यातलीच एक सूचना लगेचच अंमलात आणली गेली. ह्या पहिल्या भेटीला माझ्या ब्लॉगवर मी ‘ग्रेट भेट’ असे संबोधले होते जे पुढच्या काही महिन्यात ‘सारथी’मुळे तंतोतंत समर्थनीय ठरले. माझ्याप्रमाणे इतरांनीही आयुक्तांना तांत्रिक/ई-गव्हर्नन्स मध्ये सूचना केल्या होत्या. त्यातल्या आम्हा तिघांना मी, अमित, राज यांना हेल्पलाईन प्रकल्पात सहभागी होण्याविषयी आयुक्त कार्यालयाकडून निमंत्रण आले. प्रकल्पाचे स्वरूप लक्षात आल्यावर माझ्या समविचारी आणि यामध्ये आवड असलेल्या मित्रांना परवानगीने सहभागी करून घेतले (रोहित, रोहन, बिल्वा हे माझे सहकारी ज्यांच्यासोबत नंतर काही दिवसातच ‘निगडी प्राधिकरण सिटीझन्स फोरम‘ हा ग्रुप स्थापन करण्यात आला ज्याचे उद्घाटन १ मे रोजी आयुक्तांच्या हस्ते पार पडले) एकत्रितपणे आमच्या ग्रुपला आयटी टीम असे संबोधले जाऊ लागले. आयुक्त, सहायक आयुक्त, प्रशासकीय अधिकारी, खातेप्रमुख (HOD), आणि आमची आयटी टीम मिळून कोअर टीम तयार झाली.

एखाद्या आंतरराष्ट्रीय कंपन्यामध्ये असते त्याचप्रमाणे प्रकल्पाची आखणी केली गेली. दर शनिवारी सकाळी ९ ते ११ वेळात चिंचवड येथील ऑटो क्लस्टर येथे कोअर टीमची बैठक चालत असे. हेल्पलाईन म्हणजे नक्की काय? त्याचा सर्व स्तरातील नागरिकांना कसा उपयोग झाला पाहिजे याबद्दलच्या संकल्पना आयुक्तांनी आम्हाला समजावून सांगितल्या. हेल्पलाईनची माहिती ‘नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न’ म्हणजेच FAQ स्वरुपात देण्याचे ठरले. पालिकेच्या ५४ खात्यांमधून महत्वाच्या आणि ज्यांचा नागरिकाशी सतत संपर्क येतो अश्या २८ खात्यांची यासाठी निवड करण्यात आली. निवड केल्यावर टीममधील प्रत्येकाला प्रश्न तयार करणे ही प्राथमिक कृती सोपवण्यात आली. खातेप्रमुखांना त्यांच्या कनिष्ठ सहकाऱ्यांशी सल्लामसलत करून प्रश्नांबरोबर त्याची उत्तरे तयार करण्यास सांगितले. सर्वांच्या प्रश्नांचे संकलन करून येणाऱ्या पुढच्या शनिवारी प्रोजेक्टरवर प्रस्तुती करण्याची जबाबदारी सुधीर बोराडे (प्रकल्प समन्वयक) यांच्याकडे देण्यात आली. प्रोजेक्टर दिसणाऱ्या प्रत्येक प्रश्नाचे अपेक्षित उत्तर काय यावर चर्चा होत असे, उत्तर हे सोप्प्या भाषेत असावे त्यातून चुकीचा अर्थ निघू नये यासाठी प्रत्येक शब्दनशब्द आयुक्तांकडून कटाक्षाने तपासला जायचा. या बैठकीमुळे अनेक गोष्टी साध्य झाल्या – प्रश्नोत्तरे प्रमाणित झाली (याआधीच्या काळात नागरिकांना एकाच कामासाठी ‘अ’ प्रभागात जी माहिती सांगितली जायची त्यापेक्षा वेगळी माहिती ‘ड’ प्रभागात सांगितली जात होती), प्रत्येक खात्याचे पृथकीकरण (Business Process Re-engineering – BPR) झाले यामुळे प्रत्येक खातेप्रमुखाला दुसऱ्याच्या खात्याची कार्यपद्धती तपशिलात माहित झाली. ज्या गोष्टीत त्रुटी आढळल्या त्यावर आम्ही वेळोवेळी सूचना केल्या जसे क्रीडा खात्याची साप्ताहिक सुट्टी रविवारऐवजी कामकाजाच्या दिवशी असावी जेणेकरून मुलांना सुट्टीचा उपयोग होईल, पालिकेचे सर्व फॉर्म वेबसाईटवर डाऊनलोडसाठी उपलब्ध करावे या काही निवडक सूचना ज्यांची आयुक्तांकडून लागलीच दखल घेतली गेली. बैठकीच्या शेवटी आयुक्त आढावा घेऊन प्रत्येकाला काम नेमून देत असत. बैठकीच्या सर्व तपशीलाच्या नोंदी दूरसंचार अधिकाऱ्यांमार्फत केल्या जात होत्या. ह्या नोंदी (Minutes of Meeting) टीमला ईमेल मार्फत पाठवल्या जायच्या.

प्रकल्पाचे टप्पे आखून त्यासाठीचा कालावधी ठरवण्यात आला होता त्याचे वेळापत्रक अत्यंत काटेकोरपणे पाळले जायचे. निवडण्यात आलेल्या २८ खात्यांपैकी बहुतांश खात्यांचे प्रश्नोत्तरे अंतिम झाल्यावर सर्वांचा आत्मविश्वास दुणावला. सुरवातीस फक्त माहिती देणे हा उद्देश असलेल्या प्रकल्पाच्या मधल्या टप्प्यावर एक महत्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आला तो म्हणजे हेल्पलाईनवर नागरिकाला तक्रार नोंदवता येणे. सांगायला आनंद होतोय कि आमच्या सततच्या पाठपुराव्याने सध्या मैलाचा दगड ठरू पाहणारा हा निर्णय प्रत्यक्षात आला. हेल्पलाईनला ‘सारथी’ नाव सुचवले खुद्द आयुक्तांनीच. ‘सारथी’ म्हणजे मार्गदर्शक अर्थात मदतनीस आणि इंग्रजीमध्ये SARATHI (System of Assisting Residents And Tourists Helpline Information) शब्दातील प्रत्येक अक्षर जोडून होणारा संपूर्ण अर्थबोध अश्या समर्पक नावाला सर्वांनी एकमुखाने संमती दिली. हाच तो क्षण ज्यावेळेस हेल्पलाईनला एक उचित नाव ठरवण्यात आले ते म्हणजे ‘सारथी’. यानंतर ऑपरेटरची निवड त्यांचे प्रशिक्षण, कॉलसेंटरचा नंबर कसा पाहिजे, वेबसाईट आणि पुस्तकरूपात माहिती उपलब्ध करणे, ‘सारथी’ची जाहिरात या प्रत्येक गोष्टी अत्यंत अभ्यासपूर्वक, बारकाईने आणि सर्वांचे विचार लक्षात घेऊन ठरवण्यात आल्या. कच्चा मसुदा तयार झाल्यानंतर आयुक्तांनी माननीय महापौर, पदाधिकारी यांच्यासमोर ‘सारथी’ प्रकल्पाचे सादरीकरण केले त्यावर त्यांच्याकडून आलेल्या सूचना विचारात घेऊन मगच ‘सारथी’चा अंतिम मसुदा तयार झाला …आणि तो दिवस उजाडला १५ ऑगस्ट देशाच्या स्वातंत्र्यदिनाचे औचित्य साधून ‘सारथी’ चे माननीय उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या हस्ते उद्घाटन झाले.

‘सारथी’ला आता २ महिने पूर्ण होत आहेत. १०००० कॉलचा आकडा गाठणे, समस्यांच्या निवारणाची टक्केवारी ७० च्या पुढे असणे, Android वर सर्वात जास्त डाउनलोड या वर्गात समावेश होणे तसेच केंद्रीय मंत्री शरद पवार आणि पंतप्रधानांचे सल्लागार सम पित्रोदा यांनी ‘सारथी’सारख्या सेवेचे अनुकरण अन्य मोठ्या शहरांनी करावे हा दिलेला सल्ला पाहून आम्ही सर्वांनी घेतलेल्या प्रयत्नांचे चीज झाले असे वाटते. एखाद्या सरकारी प्रकल्पाचे उद्घाटन मोठ्या गाजावाजात होते पण नंतर त्याकडे सरकारी यंत्रणेचे दुर्लक्ष होते असे सहसा दिसणारे चित्र ‘सारथी’बाबत दिसून येत नाही. उद्घाटन झाल्यानंतरही ‘सारथी’च्या बैठका (Follow up meeting) अजूनही सुरूच आहेत. यामध्ये माहितीच्या उपयुक्ततेचे मुल्यांकन करणे, नागरिकांना हव्या असलेल्या नवीन माहितीचे आणि भेडसावणारया समस्यांचे विश्लेषण करणे (Trend Analysis) तसेच प्रश्नोत्तरे अधिकाधिक अचूक, परिपूर्ण करण्यावर भर दिला जात आहे. औद्योगिक नगर यापाठोपाठ पिंपरी-चिंचवड हे आयटी शहर म्हणूनही ओळखले जातेय तेव्हा माहिती-तंत्रज्ञान क्षेत्रात काम करणारया नागरिकांना डोळ्यासमोर ठेवून वेबसाईटवर माहिती उपलब्ध करण्यात आली. खास युवावर्गासाठी ११ ऑक्टोबर रोजी ‘सारथी’चे Mobile App, Ebook प्रकाशित करण्यात आले, पालिकेच्या अधिकृत फेसबुक पेजवर वेळोवेळी याविषयी माहिती देण्यात येत आहे या सर्वांमुळे ‘सारथी’चा महाजालावर चांगल्याप्रकारे प्रसार होत आहे. अजून काही दिवसात ‘सारथी’चा स्तर आणखीन उंचावेल कारण ऑक्टोबर महिन्याच्या शेवटी ‘सारथी’ची नवीन आवृत्ती प्रकाशित होणार आहे यामध्ये महापालिकाव्यतिरिक्त अन्य ११ शासकिय कार्यालयांशी संबंधित माहिती नागरिकांना उपलब्ध होणार आहे. यासाठी जिल्हाधिकारी कार्यालय (जाती, उत्पन्न दाखले), आधार कार्ड, एल. पी. जी. गॅस, रेशन कार्ड, महावितरण, पासपोर्ट, प्रादेशिक परिवहन (आर.टी.ओ ), अन्न परवाना (एफ. डी.ए.), प्राधिकरण, एम.आय.डी.सी., पी.एम.पी.एम.एल. बस सेवा, माहितीचा अधिकार इत्यादी कार्यालयांच्या प्रतिनिधी/प्रमुखांकडून प्रश्नोत्तरे प्रमाणित करून घेण्यात आली आहेत, नागरिकांच्या दृष्टीने ‘सारथी’ व्हर्जन २’ नक्कीच फायदेशीर ठरेल यात शंका नाही. व्हर्जन १ प्रमाणेच नवीन आवृत्ती माहितीपुस्तिका स्वरुपात प्रकाशित होईल. प्रथम मराठीत आणि पुढील १-२ महिन्याच्या अंतराने इंग्रजी आणि हिंदी भाषेत प्रती उपलब्ध होणार आहे. सामाजिक संस्था, शाळा, सार्वजनिक वाचनालय, महिला बचत गट, कंपन्या या सर्वांना या प्रती देण्यात येतील. पुणे आणि पिंपरी चिंचवडमधील कंपन्यांच्या प्रतिनिधींसमोर ‘सारथी’ प्रकल्पाचे सादरीकरण करण्याची योजना विचाराधीन आहे.

Dr. Shrikar Pardeshi (IAS)
Dr. Shrikar Pardeshi (IAS)

सारथी’वर काम करताना आयुक्त डॉ. श्रीकर परदेशी यांच्या उत्कृष्ट व्यवस्थापन कौशल्याचा अनुभव आम्हाला आला त्याचबरोबर समाजातील सर्व स्तरातील नागरिकांचा विचार करून सर्वसमावेशक योजना राबवण्याचा त्यांचा प्रयत्न आणि जाणीवेचा आम्हाला जवळून परिचयही झाला, काही निवडक अनुभव – हेल्पलाईन मध्ये फोन केल्यावर IVRS (म्हणजे मराठीसाठी १ दाबा, हिंदीसाठी २…) द्वारे भाषेची निवड, माहिती किंवा तक्रार याची निवड करण्याची सूचना मांडण्यात आली, परंतु अशिक्षित, झोपडपट्टीमधील लोक IVRS प्रणालीमुळे गोंधळून जातील तेव्हा फोन केल्यास थेट ऑपरेटरनेच फोन उचलला पाहिजे हे त्यांनी सांगितले. अश्याच एका मिटींगमध्ये DP Box विषयीच्या तक्रारींची जबाबदारी पालिकेची नाही या सुचनेवर पिंपरी चिंचवड शहरात राहणाऱ्या प्रत्येक नागरिकाला पालिका म्हणून आपली बांधिलकी आहे तेव्हा महावितरण कार्यालयाशी अश्या तक्रारींचा पाठपुरावा पालिकेमार्फत व्हावा असे त्यांनी सांगितले. त्यांची Pro Citizen अशी झालेली प्रतिमा काय उगीचच तयार झाली नाही. त्याचबरोबरीने अधिकाऱ्यांच्या टीमचेही विशेष कौतुक करावेसे वाटते ‘सारथी’ प्रकल्पामुळे उत्कृष्ट टीम वर्कचा आदर्श त्यांनी देशातील अन्य महापालिकांसमोर ठेवला आहे. प्रकल्प यशस्वी होण्यासाठी आयुक्तांना भक्कम साथ अधिकारी, कर्मचारी वर्गाकडून मिळाली तसेच महापौर आणि पदाधिकाऱ्यांचे उत्तम मार्गदर्शन लाभले याचा उल्लेख जरूर करावासा वाटतो. नागरिक म्हणून आम्हाला एका चांगल्या सरकारी प्रकल्पाचा भाग बनता आले याचा विशेष आनंद!

जणू जवळच्या मित्राप्रमाणे ‘सारथी’ आज पिंपरी-चिंचवडच्या प्रत्येक नागरिकाला उपयोगी ठरत आहे, हा आपला मित्र कॉल ऑपरेटर, वेबलिंक, माहितीपुस्तिका, App, ई-बुक या विविधरुपात सध्या आपल्याला भेटत आहे. यापुढेही याच्यात बदल होत राहतीलही परंतु उत्तम मार्गदर्शक म्हणून तो त्याचे काम चोख बजावेल याचा मला विश्वास वाटतो.

‘सारथी’च्या बैठकीसाठी सुट्टीच्या दिवसात यावे लागले तरी टीममधील कोणाच्याही चेहरयावर नाराजी नव्हती प्रत्येकजण आजही येणाऱ्या प्रत्येक शनिवारची तेवढ्याच उत्साहाने आणि आतुरतेने वाट पाहतोय… जणू काही ‘सारथी’ला आणि त्याद्वारे पिंपरी-चिंचवड शहराला येत्या काळात थेट जागतिक पातळीवर नेउन ठेवायचेच असाच प्रत्येकाचा निर्धार असणार यात वाद नाही!

‘सारथी’ हेल्पलाईनचा वापर खालील प्रकाराने शक्य आहे:
1. कॉलसेंटर: 8888006666 (7 am to 10 pm)
2. वेबसाईट: www.pcmchelpline.in (FAQ वेबलिंक, माहितीपुस्तिका डाऊनलोड, Android Apple/iOS App, E-book हे सर्व पर्याय एकाच ठिकाणी उपलब्ध आहेत)

अनमोल

महिला दिन विशेष – सुनिता देशपांडे

आठवत नाही नक्की कधी आईने (सुनिता देशपांडे) समाजकार्यात स्वतःला वाहून घेतले, मी नववीत होतो 1999 साली तेव्हाचे आठवते कामशेतला जाऊन आई खेड्यातील परिस्थितीने गरीब मुलींसाठी फर टॉंईजचे क्लास घेत होती, माझ्या लहान भावाला जसे कळायला लागले तेव्हा चूल-मुल यातून बाहेर पडत आईने तिची आवड आणि आकांक्षा जपण्याचा निर्धार करत फरची खेळणी बनवण्याचे कौशल्य आत्मसात केले, आत्मसात केलेले कौशल्य फक्त अर्थार्जनासाठी उपयोगात आणण्याचे आईने करून पाहिले पण मुळातच फक्त पैसा कमवणे हा विचार तिला कधी पटलाच नव्हता, आपले कौशल्य समाजातील गरजू महिलांना बहाल करण्याचा तेव्हापासून तिने जो सपाटा लावला तो आजही तसाच आणि सुरवातीपेक्षाहि अधिक व्यापक स्वरुपात सुरु आहे.

happy women's day

लोणावळ्याजवळच्या कामशेत या गावात क्लास घेताना इकीकडे संसार आणि आवड याचा ताळमेळ घालताना तिची तारेवरची कसरत होत होती, पण जिद्दीने तिने दुर्गम भागातील 100 मुलींना शहरात सहज मिळू शकेल अश्या कलेत पारंगत केले, जेव्हा तिथल्या मुलींचा फोन आईला यायचा त्यात मुलींच्या संसाराला आईने शिकवलेल्या गोष्टींचा हातभार लागतो आहे हे कानावर पडायचे त्याचा सगळ्यात जास्त आनंद तिला होत असणार ह्यात शंका नाही. सुरवातीस काहीसा विरोध नंतर प्रोत्साहन आणि सध्या अनेक कामांमध्ये मदतही अशी बाबांची आईच्या या कार्यातील भूमिका इथे मांडणे महत्वाचे वाटते. कामशेतनंतर तिने घरी अनेक क्लासेस घेतले, मी कॉलेजमध्ये असताना आणि व्यवहाराची थोडी अक्कल आलेली असताना आईला अनेकवेळा हे बोलल्याचे आठवते कि तू इतरांसारखी क्लासेसची फी का वाढवत नाही, यावर ती म्हणायची अरे या महिलांची परिस्थिती बघ, घरच्यांचा विरोध असताना त्यांना त्यांची आवड जपायची आहे आणि जास्त फी ठेवली तर घरचे त्यांना पाठवणारच नाही, मी चिडायचो तेव्हा, पण आज कळते कि पैसे जोडण्यापेक्षा माणसे जोडणे किती महत्वाचे आहे.

2004 साली पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेने महिलांसाठी व्यवसाय प्रशिक्षण क्लासेस घेणे सुरु केले. एव्हाना फर टॉंईजपासून सुरवात करून आईने फळ प्रक्रिया, ज्वेलरी, क्राफ्टची फुले, डेकोरेशन, रुखवत सजावट, सेंट अत्तर, इत्यादी दहाच्यावर कौशल्ये आत्मसात केली होती. साहजिकच पालिकेच्या या उपक्रमात आईने हिरीरीने भाग घेतला, गेली 9 वर्षे आई ह्या उपक्रमात प्रशिक्षक म्हणून सहभागी आहे, क्लासेससाठी पिंपरी-चिंचवडचा सर्व भाग तिने पालथा घातला. या कालावधीत तब्बल 1000 पेक्षा जास्त महिलांना प्रशिक्षण आईने दिले. या प्रशिक्षण काळात तिला चांगले तसेच काही वाईट अनुभवही आले. 2010 साली प्रशिक्षण योजनेचे कंत्राट देण्यात आलेल्या ‘अखिल भारतीय’ संस्थेने आईसोबत अनेक महिला प्रशिक्षकांचे मानधन रखडवले होते, 2 वर्षे उलटूनही जेव्हा संस्थेने मानधन देण्याबाबत टाळाटाळ केली तेव्हा तिने जिद्दीने त्याविरोधात संघर्ष केला, माहिती अधिकार तसेच पालिकेचा लोकशाही दिन या मार्गांचा वापर करत तिने पालिकेच्या अधिकाऱ्यांना महिला प्रशिक्षकांवर होणाऱ्या अन्यायाची जाणीव करून दिली. तिच्या सततच्या पाठपुराव्यामुळे पालिकेच्या आयुक्तांनी संस्थेला निर्देश दिले कि जोपर्यंत प्रशिक्षकांचे मानधन मिळत नाही तोपर्यंत सदर संस्थेच्या पुढच्या कोणत्याही कंत्राटावर सही मिळणार नाही. चेक मेट झालेल्या संस्थेला आईसमवेत अनेक महिलांचे मानधन द्यावेच लागले. तुमचे एकट्याचे काम करतो बाकी महिलांचे नंतर पाहू अशी संस्थेकडून आलेली ऑफर धुडकावून स्वतःबरोबर तिने तिच्या सहयोगी महिलांचे काम फत्ते केले… स्वतःच्या कष्टाचा आणि नियमाने मिळत असलेल्या मानधनावर का बरे पाणी सोडायचे हा या धडपडीमागाचा मूळ उद्देश.

2011 साली निगडी-प्राधिकरण परिसरात 7 बचत गटांची सुरवात करण्यात तिने पुढाकार घेतला. अनेक बचत गट सुरु करण्यासाठी मार्गदर्शन केले. बचत गटांमार्फत छोट्या छोट्या सामाजिक कार्यात भाग घेणे सुरु केले. परंतु बचत गट स्थापनेमागील मुख्य उद्देश तिला साध्य करता येत नव्हता. गरजू महिलांना रोजगार कसा मिळवून देऊ शकतो ह्याने तिला पछाडले होते. सुयश महिला बचत गटामार्फत तिने तिच्या महत्वाकांक्षेला लवकरच गवसणी घातली.

2012 साली आईने तिची भावजय (संध्या कर्णिक) आणि पुतणी (शीतल रणदिवे) यांच्यासोबत ‘सुयश’ महिला बचत गटाची स्थापना केली. या गटाच्या माध्यमातून गरजू महिलांना घराच्याजवळ रोजगार उपलब्ध करण्यासाठी लघु उद्योगाची सुरवात जुलै 2012 मध्ये निगडी-प्राधिकरण येथे करण्यात आली. कमी श्रमाचे आणि कमी जोखमीचे काम पिंपरी-चिंचवडमधील एका नामवंत कंपनीकडून सुयश बचत गटाला मिळाले. आजमितीस 30 महिलांना यातून रोजगार मिळतो आहे. विधवा, घरची परिस्थिती बिकट असलेल्या अनेक महिलांना आशेचा नवा किरण यामुळे मिळाला. या उद्योगात नियोजन, विक्री, मार्केटिंग या सर्व आघाड्या आईसमवेत मामी आणि बहिण अत्यंत चांगल्या प्रकारे पार पाडताना दिसत आहे

सुयशबद्दल काही ठळक मुद्दे सांगायचे झाल्यास…

  • सुयश बचत गटाने उद्योगाची सुरवात करताना कोणतेही अनुदान घेतले नव्हते
  • बचत गटाच्या कामाची प्रगती पाहून स्वतः भगिनी निवेदिता बँकेच्या व्यवस्थापक आईला भेटल्या त्यांनी महिलांचे कौतुक केले, पगारासाठी सर्व महिलांचे बँक खाते उघडून सर्वांना डेबिट कार्ड देण्याची कल्पना त्यांनी आईजवळ मांडली, महिलांसाठी फायद्याच्या ह्या विनंतीला आईने लागलीच दुजोरा दिला त्यामुळे महिलांना २०१३ मार्चपासून पगार बँकेमार्फत मिळणे सुरु होईल.
  • पिंपरी-चिंचवड मधील ज्या कंपनीकडून काम मिळाले तिथे सद्यस्थितीत कंपनीच्या कामगारांपेक्षा सुयश महिलांच्या कामाचा दर्जा हा अधिक चांगला दिसून आला. चांगली गुणवत्ता आणि कामाचा उच्च दर्जा राखल्याबद्द्दल कंपनीच्या व्यवस्थापकांनी गटाचे कौतुक केले

सुयशमध्ये दैनंदिन कामाचे स्वरूप हे इतर उद्योगांपेक्षा वेगळे असते. महिलांकडून श्री सुप्त आणि इतर श्लोकांचे पठण रोजच्या रोज आई कटाक्षाने करून घेते, प्रसंगी एखादा चांगला लेख, माहिती त्यांना आवर्जून सांगितली जाते. वाढदिवस, महिलांचे पारंपारिक सण साजरा करणे यातून येथील वातावरण अत्यंत खेळीमेळीचे असते. महिलानाम् उत्कर्षार्थम् कटिबद्धा: महिलांच्या उत्कर्षासाठी कटिबद्ध या आशयाची संकृतमधील ओळ आज सुयशच्या आत्तापर्यंतच्या वाटचालीला सार्थ ठरवणारी आहे.

माझ्या मते महिलांना रोजगार मिळवून देणे,त्यांना विविध कला शिकवणे यापेक्षाही मोठे काम आई करत आहे ते म्हणजे या सर्व महिलांना समाजात आत्मविश्वासाने कसे जगावे याचे शिक्षण जणू आई तिच्या कामातून देत आहे. महिला दिनाच्या दिवशी याबद्दल काही लिहूयात असे आजच डोक्यात आले, कमी वेळात जितके आठवले तेवढे इथे लिहिले. अजून बरेच काही सांगण्यासारखे आहे ते पुन्हा कधीतरी इथेच अपडेट करेल. …धन्यवाद

तुझ्या प्रयत्नांना मिळू दे यशाची सोनेरी किनार 
लक्ष लक्ष दिव्यांनी उजळू दे तुझा संसार
कर्तुत्व अन् सामर्थ्याची ओढून घे नवी झालर
स्त्रीशक्तीचा होऊ दे पुन्हा एकदा जागर

Suyash Namaste 1

तुम्ही पुण्यातले नाही वाटतं

17/1/2012, सकाळी 11.15 पुणे स्टेशनलगत असलेल्या ST Stand वरून वाकडेवाडी, शिवाजीनगर कडे येताना रिक्षावाल्यांचा आलेला अनुभव

जवळपास 5 ते 6 रिक्षावाले direct 90 रुपयाची मागणी करत असताना, मी मीटर प्रमाणे चला म्हणल्यावर त्यांनी स्पष्ट शब्दात नकार दिला… काहीजणांनी  आम्ही  वाकडेवाडीला जात नाही असेही सांगितले. वैतागून थोडे पुढे चालत आलो तर Traffic Police दिसला, त्यांना मी विचारले जर रिक्षावाले मीटर प्रमाणे येत नसतील  तर तक्रार कोणाकडे करायची?  यावर तो  म्हणाला  “आमच्याकडेच…कोण नाही म्हणतो मीटर प्रमाणे… तुम्ही बसा त्या रिक्षामध्ये आणि माझ्या इथे थांबवा मग आपण कारवाई करू”  मी माघारी फिरलो आणि परत रिक्षात बसलो, तेवढयात माझ्या मागोमाग पोलीस पण रिक्षाजवळ आला, आता मात्र रिक्षावाल्याची पंचाईत झाली, पोलिसाने licence जप्त कारवाईचा इशारा देताच तो “साहेब मी कुठे नाही म्हणालो मीटरप्रमाणे सोडायला…” 

चरफडत का होईना मला मीटर प्रमाणे सोडण्यास निघालेल्या रिक्षावाल्याची प्रवासात धुसफूस चालूच होती… मला म्हणाला “रोज किती लोक येतात इथे पण तुमच्या सारखं कोणी मीटर मीटर करत नाही, तुम्ही पुण्यातले नाही वाटत” मी मनात विचार केला  …बहुदा  ह्याला भेटलेले  पुणेकर एक तर फार  श्रीमंत  असतील नाहीतर फार घाईवर आलेले असतील…असो… प्रश्न राहिला मी पुणेकर आहे का नाही? तर…आमचे पूर्वज थेट शिवाजी महाराजांच्या काळापासून पुणे परिसरात वास्तव्यास होते, ह्या इतक्या सबळ विधानावरून नक्कीच मी पुण्यातलाच असणार.. नाही का? पुणेकर होण्यासाठी बहुदा हा नवीन निकष असावा कि रिक्षावाल्याकडे मीटर प्रमाणे चल असे न म्हणणे 😉 … पु.ल. देशपांडे यांनी पुणेकर होण्यासाठी काय करावे लागेल यावर आधीच जगाला हसवलंय… पण पु.ल. असते तर नक्कीच तेही  रिक्षावाल्याच्या या उक्तीवर हसले असते… 🙂 

…ह्या महाभागाला हे सर्व कोण समजावत बसणार So जास्त वादात न पडता (पुणेरी बाणा न दाखवता)वाकडेवाडी आल्यावर मीटर प्रमाणे झालेले 39 रुपये त्याचा हातावर टेकवले आणि माझ्या कामासाठी मी पुढे चालता झालो. कुठे 90 आणि कुठे 39 !! मात्र…गडबडीत त्या Traffic पोलिसाचे  नाव  विचारायला विसरलो… Really impressed with his prompt responce! 

त्याच दिवशी महाराष्ट्र टाइम्स मध्ये पुण्यातील मुजोर रिक्षावाल्यांवर लेख आला होता… त्यातील माहिती तुम्हाला पण उपयोगी पडेल http://goo.gl/HMajY

Happy Birthday!! अनमोल…

पहिल्या वाढदिवसाच्या तुला मन:पूर्वक शुभेच्छा…!!

My Blog Birthday

अहो आज माझा ‘अनमोल’ एका वर्षाचा झाला ना. खरच खूप मस्त वाटतंय अभिनंदन करताना आणि स्वीकारताना. इथून मागे बघताना अस काही करू शकलो यावर विश्वासच बसत नाही. माझे शिक्षण तसे मराठी माध्यमातून झालेले, पण शालांत परीक्षेनंतर क्वचितच मराठी लिहिण्याचा संबंध आलेला. अशा परिस्थितीत मराठी मध्ये लेख, कविता लिहू शकेल याचा कधी विचारच केला नव्हता. शब्दांची  मोड तोड करून काहीतरी नवीन बनवता येते बस् एवढेच माहित होते पण जेव्हा ब्लॉग सुरु करण्याचा विचार झाला तेव्हा थोडासा लिखाणाबाबत गंभीर विचार करायला सुरवात केला. मागील एका वर्षात माझे मराठी थोडेसे सुधारण्याबरोबर, इतरांचे ब्लॉग वाचायची गोडी निर्माण झाली.. खरच पब्लिक किती भन्नाट लिहितात. या मागील प्रवासात माझ्या ब्लॉग ला प्रतिसाद देणाऱ्यांचे तसेच मला वेळोवेळी मार्गदर्शन करणाऱ्यांचे धन्यवाद…

तर आज तुम्हाला वाढदिवसाची पार्टी म्हणून  एक पोस्ट तर व्हायलाच पाहिजे… या नंतरची पोस्ट आज लगेचच पहा!

-अमोल देशपांडे (अनमोल)

पुणे-सोलापूर हायवे

पुणे – औरंगाबाद  | 10 मे 2010, सकाळी 7 वाजता
प्रोजेक्ट निमित्त क्लायन्ट साईट ला औरंगाबाद  ला जाण्यासाठी शिवाजीनगर बस स्थानकात शिवनेरीत बसलो…आणि अहो आश्चर्यं 10 वाजून 45 मिनटाला बाबा पेट्रोल पंप, औरंगाबाद ला पोहोचलो सुद्धा आणि  पुढच्या  15 मिनटात क्लायन्ट च्या ऑफिस मध्ये हजेरी
एक सुखद धक्का बसला होता…

सांगली – पुणे | 14 नोव्हेंबर 2010, संध्याकाळी 6 वाजता
सांगली वरून पुण्याकडे प्रयाण केले, अंतर तेवढेच अंदाजे 200 km तेही 4 तासात पार झाले
वा वा credit goes to महाराष्ट्र शासन…

असाच  चांगला अनुभव पुणे – नाशिक प्रवासात पण आला होता… पुणे – मुंबई प्रवास तर अगदी पलक झपकतेही … दादर वरून निगडी ला केवळ 2 तास 20 मिनटात… Great!!

महाराष्ट्र सरकारचा विजय असो!!

————————————————————————————————-

असू देत असू देत… जास्त स्तुती सुमने आम्ही खपवून नाही घेणार समजलं… आम्हाला मुळी त्याची सवय नाही… झाली काही कामे (तुमच्या दृष्टीने चांगली) आमच्या हातातून चुकून म्हणजे आम्ही सतत तुमचेच ऐकावे  का?

अहो पाश्चात्यांचे अंधानुकरण करण्याचे आजकाल फॅडच आले आहे. गुळगुळीत रस्ते,  म्हणे पोटातले पाणी हलणार नाही छॅ… अहो थोडेफार खड्डे हे हवेच अंगाचा व्यायाम होत नाही का त्याने…. कशाला हवेत ते उड्डाणपूल  आणि Service  road, चौपदरी रस्ते … उगीच वायफळ  खर्च … Traffic मुळे खोळंबा नाही हे  योग्य आहे का?… लांबच लांब गाड्यांची लागणारी रांग काय तुम्हाला बघवत नाही?… किती मजा असते त्यात… याच  खोळंब्यामुळे   आमचे Truck वाले बंधू वैचारिक देवाण घेवाण करू शकतात…

आपली ही रोड संस्कृती’ जपण्याचा आणि संवर्धनाचा आमचा मनोनिग्रह आहे…इतर रस्ते तर आमच्या हातातून सुटले आहेत पण ‘पुणे – सोलापूर हायवे’ साठी आम्ही निकराचा लढा देऊ
तद बद्दल आमचे  काही प्रामाणिक प्रयत्न :

1. ठिक ठिकाणी रस्ता रुंदीकरणाची कामे (आमच्या इच्छेविरुद्ध) अतिशय संथ गतीने सुरु ठेवून… आम्ही Driver चे कौशल्य वाढवण्यावर भर देत आहे.. जेणेकरून पुणे – सोलापूर  हायवे वर चालवणारा माणूस जगात नाही तर  विश्वाच्या पाठीवर कुठेही चालवू शकतो…आणि हे शक्य आहे यावर आमचा विश्वास आहे
आमच्या सूत्रांनी चंद्रावरील खडबडीत भागाचे फोटो पाहिलेले आहे त्यामुळे तसाच अनुभव येथे मिळण्यासाठी इंदापूर नजीकचा टप्पा आमच्या विचाराधीन आहे.

2. National Highway 9 असा मान आम्हाला आहे … म्हणून काय रेल्वेशी आम्ही वाकड्यात शिरू काय?… अहो रेल्वे ची एकच लाईन आहे त्या टेमभूर्णी जवळ .. उगीचच त्यावर उड्डाणपूल टाकून त्यांचा अपमान करण्यास आम्ही तयार नाही

3. “पुढे अपघाती वळण आहे वाहने सावकाश चालवा” अश्या आशयाची किमान 1000 फलक नुकतेच बनवायला टाकले आहेत पण आमची यावर एक नामी युक्ती आहे. 1000 फलका ऐवजी एकच मोठा फलक बनवून टाकू  “पुणे-सोलापूर हायवे सरसकट अपघात प्रवण क्षेत्र आहे तरी वाहने सावकाश चालवा”… खर्चात पण बचत होईल त्याने आणि सारखा तोच तोच संदेश वाचून प्रवासी कंटाळणार नाही

पण काय करणार… काही नतद्रश्तानी बहुमताने पुणे-सोलापूर हायवे चौपदरी करण्याचा ठराव मंजूर करून घेतला आहे. हा  हायवे सुद्धा आमच्या कडून सुटणार कि काय अशी भीती वाटते… तरी जितका उशीर करता येईल तितका करण्याचा आम्ही प्रयत्न करू बाकी परमेश्वर बघून घेईल.

————————————————————————————————-

पुणे-सोलापूर हायवे | 29 मे 2011 वेळ सकाळी 7 वाजता
सोलापूर च्या आधी 30 km वर असणाऱ्या मोहोळ ह्या गावी मित्राच्या साखरपुड्याला पोहोचायला चक्क 7.30 तास लागले अंतर तेवढेच 210 km
अरे बाप रे काय डेनजर प्रवास होता तो… का सरकार ह्याच हायवे बद्दल इतके उदासीन आहे ??

देवा, कुमार सुशीलांचे विमान पंक्चर होऊ देत आणि त्यांना सोलापूर हायवे चा दिव्य प्रवास घडू देत… नाहीतरी त्याच हायवे वर एक फलक दर्शवितो … ‘दिल्ली -> 1710 km